मुख्य पृष्ठ शास्त्र परिचय ऐप इंस्टॉल करें
मैत्रायण्य • अध्याय 3 • श्लोक 5
अथान्यत्राप्युक्तं संमोहो भयं विषादो निद्रा तन्द्री व्रणो जरा शोकः क्षुत्पिपासा कार्पण्यं क्रोधो नास्तिक्यमज्ञानं मात्सर्यं वैकारुण्यं मूढत्वं निर्व्रीडत्वं निकृतत्वमुद्धतत्वमस-मत्वमिति तामसान्वितस्तृष्णा स्न्नेहो रागो लोभो हिंसा रतिर्दृष्टिर्व्यापृतत्वमीर्ष्या काममस्थिरत्वं चञ्चलत्वं जिहीर्षापार्जनं मित्रानुग्रहणं परिग्रहावलम्बोऽनिष्टे ष्विन्द्रियार्थेषु द्विष्टिरिष्टेष्वभिषङ्ग इति राजसान्वितैः परिपूर्ण एतैरभिभूत इत्ययं भूतात्मा तस्मान्नाना-रूपाण्याप्नोतीत्याप्नोतीति॥
मोह, भय, विषाद, निद्रा, तन्द्रा, रोग, जरा, शोक, भूख, प्यास, कृपणता, क्रोध, नास्तिकता, अज्ञान, मात्सर्य, दुर्बल करुणा, मूढ़ता, लज्जाहीनता, कपट, उद्धतता और असमता — ये सब तामस गुण से उत्पन्न अवस्थाएँ हैं। इसी प्रकार तृष्णा, स्नेह, राग, लोभ, हिंसा, रति, दृष्टि-आसक्ति, व्यग्र प्रवृत्ति, ईर्ष्या, कामना, अस्थिरता, चञ्चलता, हरण की इच्छा, संग्रह, मित्रों के प्रति पक्षपात, परिग्रह का आश्रय, अनिष्ट विषयों से द्वेष तथा इष्ट विषयों में आसक्ति — ये सब राजस गुण से उत्पन्न अवस्थाएँ हैं। इन समस्त तामस और राजस गुणों से परिपूर्ण और अभिभूत होकर यह भूतात्मा विविध प्रकार के रूपों और जन्मों को प्राप्त होता रहता है। इस प्रकार यह अनेक प्रकार की अवस्थाओं को प्राप्त करता है, हाँ, निश्चय ही प्राप्त करता है।
पूरा ग्रंथ पढ़ें
मैत्रायण्य के सभी अध्याय और श्लोकों को उनके अर्थ और व्याख्या सहित पढ़ने के लिए Krishjan ऐप इंस्टॉल करें। ऐप में आपको संरचित अध्याय, आसान नेविगेशन और ऑफलाइन पढ़ने की सुविधा मिलती है।

सभी अध्याय उपलब्ध

मैत्रायण्य के 18 अध्याय और सभी श्लोक एक ही स्थान पर।

सरल अर्थ

प्रत्येक श्लोक के साथ स्पष्ट हिंदी अनुवाद।

ऑफलाइन पढ़ें

इंटरनेट के बिना भी ग्रंथ पढ़ें।
Krishjan
धर्म का अन्वेषण
ऐप इंस्टॉल करें