सानुमती- सर्वथा प्रमार्जितं त्वया प्रत्यादेशदुःखं शकुन्तलायाः । (प्रविश्य) चतुरिका जयतु जयतु भर्ता । वर्तिकाकरण्डकं गृहीत्वेतोमुखं प्रस्थितास्मि । राजा--कि च? चतुरिका-स मे हस्तादन्तरा तरलिकादितीयया देन्या बसुमत्याऽहमेवार्यपुत्रस्योपनेष्यामीति सबलात्कारं गृहीतः । विदृषकः--दिष््या त्वं मुक्ता । चतुरिका--यावद्‌ देव्या विटपलग्नमुत्तरीयं तरलिका मोचयति तावन्मया निर्वाहित आत्सा । राजा-- वयस्य, उपस्थिता देवी बहुमानगर्विता च । भवानिमां प्रतिकृतिं रक्षतु । लिदूषक्छः- आत्मानमिति भण । ( चित्रफलकमादायोत्थाय च) यदि भवानन्तःपुरकूटवागुरातो मोश्ष्यते तदा मां मेघप्रतिच्छन्दे प्रासादे शब्दायय । सानुमती--अन्यसलङ्क्रान्तहदयोऽपि प्रथमसम्भावनामपेक्षते शिथिलसौहादं इदानीमेषः । (प्रविश्य पत्रहस्ता) प्रतीहारी- जयतु जयतु देवः । राजा- वेत्रवति, न खल्वन्तरा दृष्टा त्वया देवी । प्रतीहारी--अथ किम्‌ । पत्रहस्तां मां प्रक्षय प्रतिनिवृत्ता । राजा-- कार्यज्ञा कार्योपरोधं मे परिहरति । प्रतीहारी- देव, अमात्यो विज्ञापयति - अर्थजातस्य गणनाबहुलतयैकमेव पौरकार्यमवेक्षितं तदेवः पत्रारूढं प्रत्यक्षीकरोतु - इति । राजा-इतः पत्रं ट्‌श्यि । (प्रतिहार्युपनयति) राजा-(अनुवाच्य) कथम्‌ ? समुद्रव्यवहारी सार्थवाहो धनमित्रो नाम नौव्यसने विपन्नः । अनपत्यःकिल तपस्वी । राजगामी तस्यार्थसञ्चय इत्येतदमात्येन लिखितम्‌ । कष्टं खल्वनपत्यता । वेत्रवति, बहुधनत्वाद्‌ बहुपत्नीकेन तत्रभवता भवितव्यम्‌ । विचार्यतां यदि काचिदापन्नसत््वा तस्य भासि स्यात्‌ । प्रतीहारी- देव, इदानीमेव साकेतकस्य श्रेष्ठिनो दुहिता निर्वृत्तपुंसवना जायाऽस्य श्रूयते । राजा- ननु गर्भः पित्र्यं रिक्थमर्हति । गच्छ । एवमीत्यं बृहि । प्रतीहारी-- यद्‌ देव आज्ञावयति । राजा-- एहि तावत्‌ । प्रतीहारो-- इयमस्मि । राजा-- किमनेन सन्ततिरस्ति नास्तीति । येन॒ येन वियुज्यन्ते प्रजाः स्निग्धेन बन्धुना । स॒ स पापादृते तासां दुष्यन्त इति घुष्यताम्‌ ।।