अपि च-- अन्तर्हिते शशिनि सैव कुमुद्रती मे दृष्टि च चन्दयति चखस्मरणीयशोभा । इष्टप्रवासजनितान्यवलाजनस्य । दुःखानि. नूनमतिमात्रसुदुः सहानि ।। (प्रविश्यापटीक्चेपेण) अनसुया-- यद्यपि नाम विषयपराङ्मुखस्य जनस्यैतन्न विदितं तथापि तेन रोज्ञा शकुन्तलायामनार्यमाचरितम्‌ । शिष्य--यावदुपस्थिता होमवेलां गुरवे निवेदयामि । (इति निक्क्रान्तः) । अनसुया-प्रतिबुद्धाऽपि किं करिष्यामिं ? न मे उचितेष्वपि निजकराणीयेषु हस्तपादं । प्रसरति । काम इदानीं सकामो भवतु, येनासत्यसन्धे जने शुद्धहृदया सखी पदं कारिता । अथवा दुर्बसिसः शाप एष विकारयति । अन्यथा कथं स राजर्षिंस्तादशानि मन्रयित्वैतावतः कालस्य लेखमात्रमपि न विसृजति ! तदितोऽभिज्ञानमङ्लीयकं तस्य विसुजावः । दुःखशीले तपस्विजने कोऽभ्यर्थ्यताम्‌ ? ननु सखीगामी दोष इति व्यवसिताऽ पि न पारयामि प्रवासप्रतिनिवृत्तस्य तातकाश्यपस्य दुष्यन्तपरिणीतामापन्नसत्वां शकुन्तलां निवेदयितुम्‌ । इत्थगतेऽस्माभिः कि करणीयम्‌ । (प्रविर्य) प्रियवदा- (सहर्षम्‌) सखि, त्वरस्व त्वरस्व शकुन्तलायाः प्रस्थानकौतुकं निर्वर्तयितुम्‌ । अनसूया- सखि, कथमेतत्‌ ? प्रियवदा- शृणु । इदानीं सुखशयितप्रच्छिका शकुन्तलासकाशं गताऽस्मि । अनसूया-- ततस्ततः । प्रियवदा-- तावदेनां लज्जावनतमुखीं परिष्वज्य तातकाश्यपेनैवमभिनन्दितम्‌ । दिष्ट्या धूमाकुलितदृष्टेरपि यजमानस्य पावक एवाहुतिः पतिता । वत्से, सुशिष्यपरिदत्ता विद्येवाशोचनीयासि संवृत्ता । अद्यैव ऋषिरक्षितां त्वां भर्तुः सकाशं विसर्जयामीति । अनसूया--अथ केन सूचितस्तातकाश्यपस्य वृत्तान्तः । प्रियवदा-अग्निशरणं प्रविष्टस्य शरीरं बिना छन्दोमथ्या वाण्या । अनसुया- (सविस्मयम्‌) कथमिव ? प्रियवदा-(संस्कृतमाश्रित्य) दुष्यन्तेनाहितं तेजो दधानां भूतये भुवः । अवेहि तनयां ब्रह्मन्नग्निगर्भां शमीमिव ।।